Dành cho giáo viên tiểu học

Tự làm truyện tranh có giọng kể cho học sinh

Thầy cô làm được một truyện tranh mà học sinh mở bằng điện thoại ở nhà: có tranh minh hoạ, có giọng thầy cô kể, cuối truyện có câu hỏi. Làm một truyện mất khoảng 90 phút cho lần đầu, những lần sau nhanh hơn nhiều.

Xem thử thành phẩm trước khi bắt tay vào làm

Truyện Niềm vui của Bi và Bống của lớp 2C3, Trường Tiểu học Lê Lợi: lop2c3.netlify.app/truyen/

Bộ tạo truyện dùng ngay, không cần cài gì: lop2c3.netlify.app/tao-truyen/

Thầy cô cần chuẩn bị

Không cần biết lập trình, không cần cài phần mềm nào.

1 Chọn bài và chia thành từng trang

Lấy luôn một bài tập đọc trong sách giáo khoa mà lớp đang học — học sinh vừa nghe truyện vừa ôn bài, thầy cô đỡ mất công nghĩ nội dung mới.

Chia bài thành 6 đến 8 trang. Mỗi trang là một sự việc, dài khoảng 2 – 4 câu. Nguyên tắc: mỗi trang phải vẽ được thành một bức tranh. Nếu một đoạn có hai sự việc khác nhau thì tách làm hai trang.

Ví dụ chia trang — bài “Niềm vui của Bi và Bống”

TrangLời truyệnTranh cần vẽ
1Khi cơn mưa vừa dứt, hai anh em Bi và Bống chợt thấy cầu vồng. Hai anh em đứng trên bãi cỏ, nhìn cầu vồng
2– Anh nghe nói dưới chân cầu vồng có bảy hũ vàng đấy. Bi chỉ tay lên trời, xa xa có bảy hũ vàng
3– Có vàng rồi, em sẽ mua nhiều búp bê và quần áo đẹp. Bống tưởng tượng búp bê và quần áo

Giữ nguyên văn sách giáo khoa, đừng viết lại theo ý mình — học sinh đọc theo sẽ khớp với bài học trên lớp.

2 Nhờ ChatGPT vẽ tranh

Đây là bước quyết định truyện đẹp hay xấu. Cái khó không phải vẽ một bức, mà là làm sao nhân vật ở cả 8 trang trông giống nhau. Vẽ rời từng bức thì mỗi trang một kiểu, học sinh không nhận ra đó là cùng một bạn.

Trang đầu tiên — tả thật kỹ nhân vật

Vẽ tranh minh hoạ cho sách truyện thiếu nhi Việt Nam, dành cho học sinh lớp 2.

Hai nhân vật cố định trong cả bộ tranh:
– Bi: bé trai người Việt 8 tuổi, tóc đen ngắn, mắt đen, da sáng, mặc áo thun vàng và quần soóc xanh dương, vẻ mặt vui tươi.
– Bống: bé gái người Việt 6 tuổi, em gái của Bi, tóc đen buộc hai bên có nơ đỏ, mặc váy hồng, vẻ mặt hồn nhiên.

Phong cách: tranh vector phẳng, nét viền mềm, màu tươi sáng, ấm áp, đơn giản, dễ thương, kiểu sách tranh thiếu nhi. Không dùng phong cách 3D, không tả thực.

Cảnh cần vẽ: (tả cảnh trang 1)

Yêu cầu bắt buộc: khổ ngang tỉ lệ 3:2 · tuyệt đối không có chữ, không số, không watermark trong tranh · chừa khoảng trống hai bên.

Các trang sau — bắt buộc mở đầu bằng câu này

Giữ nguyên hai nhân vật, giữ nguyên phong cách, màu sắc và tỉ lệ ngang 3:2 như ảnh vừa vẽ. Không có chữ trong tranh.

Cảnh cần vẽ: (tả cảnh trang kế tiếp)

Ba điều bắt buộc nhớ

Khi tranh chưa ưng, nói với ChatGPT thế này

Vấn đềCâu nói
Nhân vật khác trang trước “Bi và Bống trông khác ảnh trước rồi. Vẽ lại đúng như ảnh trang 1: Bi áo vàng quần xanh, Bống váy hồng tóc buộc nơ đỏ.”
Có chữ trong tranh“Bỏ hết chữ trong tranh, chỉ để hình thôi.”
Ảnh bị dọc hoặc vuông“Vẽ lại khổ ngang, tỉ lệ 3:2.”
Trông giống trẻ nước ngoài “Vẽ hai bé là trẻ em Việt Nam, tóc đen, mắt đen.”
Màu tối, chi tiết rối “Làm màu tươi sáng hơn, nền đơn giản hơn, ít chi tiết rườm rà.”

Không có ChatGPT? Cho chính học sinh vẽ 8 cảnh trên giấy A4 để ngang, rồi chụp lại. Cách này còn hay hơn: truyện thành sản phẩm của lớp, các con rất tự hào. Chụp thẳng từ trên xuống, đủ sáng, tránh bóng tay che.

3 Thu giọng kể

Giọng thầy cô là thứ khiến truyện khác hẳn mọi ứng dụng ngoài kia. Học sinh nhận ra giọng cô giáo mình là thích ngay.

  1. In lời truyện ra giấy, chia rõ từng trang
  2. Mở ứng dụng ghi âm sẵn có trong điện thoại
  3. Thu một lần cho cả truyện. Đọc xong mỗi trang thì im lặng đếm thầm 1 – 2 – 3 rồi mới đọc trang sau
  4. Đọc chậm, rõ, giọng kể chuyện. Vấp thì ngừng, im 3 giây, đọc lại cả trang đó

Vì sao phải nghỉ đủ 3 giây

Chỗ nghỉ đó là dấu để cắt truyện thành từng trang. Đọc liền một mạch thì không tách được, mỗi trang sẽ không có nút nghe riêng. Đây là lỗi hay gặp nhất.

Mẹo cho tự nhiên: đọc xong một trang thì đưa mắt xuống tìm trang kế tiếp trên tờ giấy rồi mới đọc — khoảng thời gian đó vừa đúng 3 giây.

4 Ghép thành truyện

Vào lop2c3.netlify.app/tao-truyen/ — đây là bộ tạo truyện làm sẵn, mở bằng trình duyệt trên máy tính, không phải cài gì.

  1. Gõ tên truyện, dòng ghi chú, tên lớp và tên thầy cô
  2. Mỗi trang: gõ lời truyện vào ô bên trái, bấm hoặc kéo ảnh thả vào ô bên phải
  3. Thả file ghi âm vào — thu riêng từng trang thì mỗi trang có nút nghe riêng; thu một lần cả truyện thì có nút “Nghe kể cả truyện”
  4. Thêm câu hỏi cuối truyện, chọn nút tròn ở đáp án đúng
  5. Bấm Tạo truyện và tải về máy — máy tải xuống một file tên index.html

Những điều tiện

Một điều cần biết

Nếu thầy cô không thu giọng, truyện sẽ nhờ giọng đọc sẵn có trong máy học sinh. Máy nào không cài giọng tiếng Việt thì không đọc được — nên thu giọng thật vẫn hơn, mà giọng thầy cô các con cũng thích hơn nhiều.

Cách khác: thầy cô nào quen Canva thì cũng làm được sách tranh có tiếng rồi bấm Chia sẻ → Xuất bản trang web. Nhưng Canva chưa làm được nút nghe riêng từng trang.

5 Gửi đến học sinh

Dùng bộ tạo truyện có phải đăng ký tài khoản không?

Không. Mở link, gõ chữ, thả ảnh, bấm nút, file truyện tải thẳng về máy thầy cô. Không đăng nhập, không để lại thông tin gì.
Chỉ khi muốn đưa truyện lên mạng cho học sinh bấm vào thì mới cần một chỗ chứa file — xem ba cách dưới đây.

Cách 1 — Tự tạo một chỗ chứa (khuyên dùng)

  1. Tạo một thư mục mới trên máy, tên gì cũng được, chép file index.html vừa tải về vào đó
  2. Vào app.netlify.com/drop, đăng ký bằng nút Sign up with Google — miễn phí, không cần thẻ ngân hàng, mất khoảng 2 phút
  3. Kéo thả thư mục đó vào trang
  4. Nhận được một đường dẫn dạng tên-gì-đó.netlify.app
  5. Vào phần cài đặt đổi tên cho dễ nhớ, ví dụ lop3a-truong-abc

Hai chỗ dễ vướng

Kéo thả xong mà chưa đăng nhập thì trang tự xoá sau 1 giờ và bị hỏi mật khẩu. Nhớ bấm Claim this site rồi Make public thì học sinh mới vào được. Sau khi làm xong, mở thử bằng cửa sổ ẩn danh để chắc chắn không bị hỏi gì.

Cách 2 — Nhờ đồng nghiệp đã có sẵn website

Gửi file index.html cho thầy cô nào đã có trang rồi, nhờ đặt vào website của họ. Cách này nhanh nhưng phải nhờ vả mỗi lần sửa.

Cách 3 — Gửi thẳng file qua Zalo

Không cần tài khoản nào, nhưng không khuyên dùng: phụ huynh phải tải file về rồi mở, máy Android còn được chứ iPhone rất khó mở file kiểu này.

Gửi link cho phụ huynh

6 Lỗi thường gặp

Hiện tượngNguyên nhân và cách chữa
Mỗi trang nhân vật một kiểu Vẽ rời từng bức hoặc mở cuộc trò chuyện mới. Làm lại trong một cuộc, mỗi lần đều nhắc “giữ nguyên nhân vật như ảnh vừa vẽ”.
Trong tranh có chữ lạ Quên dặn. Bảo ChatGPT “bỏ hết chữ trong tranh”.
Không tách được giọng theo từng trang Đọc liền mạch, không nghỉ đủ 3 giây. Phải thu lại.
Sửa xong mở link vẫn thấy bản cũ Trình duyệt nhớ bản cũ. Bấm Ctrl + F5 (Windows) hoặc Cmd + Shift + R (Mac).
Học sinh mở link bị hỏi mật khẩu Trang đang để chế độ riêng tư. Vào phần cài đặt chia sẻ, đổi sang công khai.
Điện thoại không phát ra tiếng Máy đang gạt nút im lặng, hoặc trình duyệt chặn tự phát — phải bấm nút mới có tiếng.

7 Thời gian thực tế

ViệcLần đầuNhững lần sau
Chọn bài, chia trang20 phút10 phút
Vẽ 8 tranh bằng ChatGPT40 phút20 phút
Thu giọng10 phút5 phút
Ghép bằng Canva20 phút10 phút
Tổngkhoảng 90 phútkhoảng 45 phút

Một truyện dùng được cho cả khối, cả những năm sau, và chia lại cho đồng nghiệp.

Biên soạn từ kinh nghiệm làm truyện cho lớp 2C3 — Trường Tiểu học Lê Lợi, Tây Ninh · Cô Trương Thị Ngọc Duyên

Truyện mẫu: lop2c3.netlify.app/truyen/  ·  Trò chơi ôn tập: lop2c3.netlify.app